Một số điểm cốt lõi tương đồng giữa Thiền Vipassanā và Thiền Tông:
1) Kiến Tánh và Thấy Biết Như Thực: thấy tánh không có nghĩa là tách thực tại ra phần này là tướng, phần kia là tánh, cái này là thị cái kia là phi, cái này là tiểu cái kia là đại… rồi chọn cho mình một phần vừa với tầm vóc hạn hẹp của mình để thấy. Cũng không vội phê phán theo bất cứ bảng giá trị nào, mà phải thấy pháp đúng như nó là. Tổ Huệ Năng đã nói “không nghĩ thiện không nghĩ ác” cứ ngay đó mà thấy bản lai diện mục. Đã đánh giá dù đánh giá theo tiêu chuẩn nào, thì vẫn coi chừng mắc bệnh thiền, như câu “Thức đắc bổn tâm bổn tánh chính thị tông môn đại bệnh” đã minh xác. Ngộ là ngộ toàn diện, nghĩa là, hoặc bỏ toàn bộ hoặc lấy toàn bộ (Thật tế lý địa bất thọ nhất trần, sự sự môn trung bất xả nhất pháp), chứ đừng cắt xén cho vừa với cái khuôn lý tưởng của bản ngã rồi yên tâm dán vào nhãn hiệu Thiền Tông hay Thiền Nguyên Thủy.
Chúng ta thường nghe các tôn giáo cũng như đạo học Đông phương thường nói đến Chân Thiện, Mỹ mà đạo Phật cũng có nói đến Chân, Thiện, Mỹ; vậy chân, thiện, mỹ là gì và nội hàm ngữ nghĩa của nó như thế nào?
Theo đạo Phật, muốn thấy được cái Chân, Sự Thật thì phải có trí tuệ. Có trí tuệ mới thấy rõ chân lý được! Từ thấy rõ chân lý, ta có thể có hướng đi đúng, lập tâm, lập hạnh đúng; và không còn bị tham sân phiền não chi phối. Vậy, Chân phải được xem như cái gốc, cái Thể; còn Thiện, Mỹ là cành nhánh, hoa trái, là Tướng, Dụng để chúng ta sống với cuộc đời.
"… Mong rằng người đọc nhận ra ẩn ý những chuyện Liêu Trai muốn truyền đạt hơn là chỉ mua vui qua những hư cấu lắm khi dung tục trong những chuyện ma quỷ, hồ ly,… có vẻ như hoang đường, mê tín này. Thực ra cõi âm dương tuy cách trở nhưng sự tương hội không phải không thường xảy ra, không ai không từng chứng kiến, có điều khó lý giải được mà thôi. Cho dù là ở cõi nào trong tam giới thì đạo lý vẫn như nhau, không ai trốn được quy luật của Pháp. Lẽ được – mất, hơn – thua, thành – bại, vui – khổ, vinh – hư, tiêu – trưởng, thăng – trầm, sinh – diệt… muôn đời vẫn là bài học giác ngộ ngay trong đời sống của mỗi người giữa vũ trụ bao la này. Cốt lõi của sự hiện hữu trong cõi đời vẫn không ngoài hai chữ Đạo và Đức. Thiếu Đạo thì nhận thức sai lầm, thiếu Đức thì hành động xấu ác, nhận thức và hành vi sai xấu thì hại mình hại người, chỉ đưa đến khổ đau bất hạnh. Ngược lại, có Đạo, có Đức thì nhận thức, hành vi đúng tốt và tất nhiên thường được an lạc hạnh phúc. Có lẽ Bồ Tùng Linh muốn nêu lên điều trọng yếu này..."
... Hướng dẫn Thiền, Thầy chỉ dạy Phật tử biết sử dụng những nguyên lý tự nhiên có sẳn nơi mỗi người chứ không dạy phương pháp gì cả. Thầy vừa cười vừa nói đùa dí dỏm "Thiền vốn rất dung dị mà hiện nay đã có cả 1000 phương pháp khác nhau rồi, thầy không muốn thêm phương pháp 1001 cho thiền càng thêm khó khăn phức tạp hơn". Thầy còn nhấn mạnh "thiền không duy định cũng không duy tuệ như người ta thường phân biệt cực đoan, thiền đúng hướng là tâm rỗng rang, lặng lẽ, trong sáng mà trong đó giới định tuệ vốn tự viên mãn" nên đức Phật dạy đó chính là tâm “không, vô tướng, vô tác, vô cầu”. Vì vậy, tùy căn cơ trình độ, tuỳ hoàn cảnh và cơ địa riêng của mỗi người mà thiền ngay trên chính mình (thân-thọ-tâm-pháp) chứ không cần kiếm tìm đâu khác hay phải áp dụng phương pháp nào...
SỰ HÀI HÒA TRONG ĐỜI SỐNG
Đời sống không thể thiếu sự quan hệ giữa mọi người với nhau, nhưng mà chúng ta đã làm cho những mối liên hệấy trở nên đau khổ, đáng chán, vì chúng ta đã đặt nền tảng trên căn bản cá nhân và tình yêu chiếm hữu . Người ta có thể yêu mà không chiếm hữu chăng? Bạn sẽ tìm được câu trả lời đích thực, không phải là trong sự lẩn trốn, không phải bằng những lý thuyết cao siêu, hoặc bằng niềm tin, nhưng là xuyên qua sự thấu hiểu về căn nguyên của sự lệ thuộc và sự chiếm hữu . Nếu người ta thấu hiểu sâu xa cái vấn đề liên hệ giữa họ với người khác thì họa may chúng ta có thể giải quyết được những vấn đề rắc rối trong sự liên hệ giữa chúng ta với xã hội, vì xã hộicũng chỉ là sự mở rộng từ chính chúng ta mà thôi .
Hỏi :
– Cách nào dễ dàng nhất để tìm thấy Thượng Ðế ?
Krishnamurti đáp :
– Tôi e rằng không có cách dễ dàng nào để thấy được Thượng Ðế đâu, bởi vì việc tìm Thượng Ðế là việc khó khăn, gian khổ nhất. Thượng Ðế có phải là cái mà tâm trí chúng ta tạo ra chăng? Bạn biết tâm trí chúng ta là cái gì rồi. Nó chẳng qua cũng chỉ là kết quả của thời gian, và nó có thể tạo ra bất cứ loại ảo giác nào. Nó có khả năng tạo ra tư tưởng, phóng chiếu đủ loại tưởng tượng, sáng tác đủ loại hư cấu. Nó luôn luôn bận bịu chuyện gom góp, liệng bỏ, chọn lựa. Ôm trong lòng những thành kiến, hẹp hòi, nông cạn, cái tâm vọng động dựa theo ý mình mà vẽ ra hình ảnh Thượng Ðế.
