CÁC GIAI ĐOẠN TUỆ - BA MƯƠI BẢY PHÁP TRỢ GIÁC NGỘ

Phật giáo đúng nghĩa không phải là những ngôi chùa, những pho tượng Phật, những hình thức bố thí, hay những lễ nghi, v.v... Mặc dù những điều vừa kể rất có giá trị, song chúng không đáp ứng được câu hỏi Phật giáo thực sự là gì. Nếu chúng ta nói rằng, đạo Phật thực sự là việc hành thiền, sử dụng chánh niệm và tỉnh giác để chứng đắc trí tuệ - nhờ vậy, tẩy trừ mọi phiền não và đoạn tận khổ đau - thì chúng ta đang đến gần câu trả lời. Tuy nhiên, chúng ta vẫn chưa đạt đến chỗ thấu đáo.

Đem tình thương vào cuộc đời

... Với ánh mắt được tĩnh lặng nhờ năng lượng của sự hòa hợp và niềm vui của hạnh phúc, chúng ta thấy được sự sống của vạn vật. 

-William Wordsworth 

Có lần, chúng tôi đưa một vị thầy của chúng tôi từ Ấn Độ sang Hoa Kỳ. Sau một thời gian ở đây, chúng tôi hỏi ý kiến ông về sự tu tập Phật pháp của các thiền sinh bên này. Nói chung, ông rất lạc quan về những điều ông thấy, duy có một điều ông phê bình rõ rệt. Thầy tôi bảo, sự tu tập ở Tây phương làm ông nhớ đến hình ảnh của những người chèo thuyền. Họ dùng hết sức, cố gắng tinh tấn chèo và chèo... Nhưng chỉ có điều là họ đã quên mở sợi dây cột thuyền vào bến. Ông bảo, ông thấy người ta rất kiên nhẫn và nỗ lực tu tập để đạt đến những trạng thái thiền định cao. Những trạng thái siêu việt, thoát ra ngoài mọi ý niệm của không gian, thời gian, của thân và tâm. Nhưng ông không thấy người ta tha thiết gì đến cách đối xử với nhau trong đời sống hằng ngày.

QUAY VỀ TÁNH GIÁC

Ta được gì khi nhìn lại tâm mình? Thường chỉ là một khối hỗn loạn. Chúng ta cùng ngồi đây quán chiếu như những việc tu của các bậc A La Hán, Bồ Tát nhưng e rằng nếu mỗi chúng ta có thể tự gắn cho mình một máy ghi âm, thì chắc sẽ biết mức độ phóng thanh lớn cỡ nào, phải chăng đó mới thật là một cuộc quán xét? Phải chăng điều đó mới thật sự khuyến tấn ta lo trau dồi tâm linh ?
Vấn đề là ở chỗ ta cứ lao theo nếp sống văn hóa, đã dành không biết bao nhiêu thời giờ để chăm lo cho thân thể, nào là tập luyện mong cho có sức khỏe, nào là ăn uống điều độ đúng mức, nào là giữ gìn sạch sẽ, quần áo cho tươm tất. Điều đó dĩ nhiên quan trọng, nhưng chúng ta đã dành bao nhiêu quan tâm cho tâm linh của mình? Tâm đã thanh tịnh chưa? Chúng ta có trang điểm cho tâm mình bằng những ý tưởng thiện lành hay không? Nếu tâm có thể rộng mở thì nó sẽ đẹp như một tòa lâu đài, như ngôi bảo điện, hay sẽ là một đống ngổn ngang đổ nát, chỉ riêng ta biết mà thôi. Nếu không muốn sống gần đống rác, thì phải hiểu rằng chừng nào tâm còn loạn tưởng, thì chừng ấy còn phải sống gần gũi những thứ đó, vì tâm chất chứa điều gì thì cảnh sẽ hiện như thế. Đó mới chính là ngôi nhà của ta.

Chứng kiến vô chọn lựa - Không phương pháp

Chứng kiến vô chọn lựa

Một từ rất quí giá trong cách tiếp cận của Phật tới cuộc sống là samata. Samata nghĩa là bình thản, thăng bằng, cân bằng, vô chọn lựa. Không di chuyển tới các cực đoan, tránh cực đoan. Đau đớn và vui thú là hai cực đoan – không chọn lựa. Không né tránh và không níu bám. Chỉ ở giữa nó, quan sát, nhìn nó, không gắn bó.
Đau tới, để nó tới – bạn chỉ là tâm thức quan sát. Bạn chỉ là nhận biết. Có đau đầu, bạn chỉ quan sát nó. Không nói không với nó, không bắt đầu tranh đấu với nó; không phủ nhận nó, không né tránh nó. Không cố dấn thân bạn vào đâu đó khác để cho bạn được sao lãng khỏi nó. Để nó ở đó, bạn đơn giản quan sát. Và trong quan sát nó, cuộc cách mạng lớn xảy ra.

KHAI MỞ TÂM THỨC

Chúng ta có khả năng chuyển đổi thân, thì đối với tâm cũng thế. Thân có thể thay đổi như khi ta ăn ít hơn để giảm ký, hay ăn nhiều hơn để tăng trọng lượng; uống nhiều rượu thì hại gan, hút thuốc nhiều thì hại phổi. Ta có thể tậpthể dục để có bắp thịt, hay luyện tập để chạy nhanh hơn, nhảy cao hơn, hay tập dượt để có thể đánh tennis hay đá cầu. Thân có thể làm được nhiều thứ mà một người bình thường không biết mình có thể làm được vì họ không được tập luyện. Thí dụ, chúng ta biết có những người có thể nhảy hai hay ba lần cao hơn bình thường, hay chạy nhanh gấp mười lần người khác. Thật vậy, nhiều người có thể làm những điều phi thường với cơ thể họ. Tương tự, cũng có những người có thể sử dụng tâm họ trong những cách dường như rất kỳ diệu, mà thật ra tất cả đều do tập luyện.

Những Lời Dạy Vượt Thời Gian

Tất cả mọi người đều biết khổ - nhưng không thật sự hiểu khổ. Nếu thực sự hiểu khổ thì chúng ta đã có thể chấm dứt khổ.
Người Tây phương thường vội vã, vì thế họ có những hạnh phúc và đau khổ cực kỳ lớn. Chính các phiền não này cũng có thể là nguồn trí tuệ sau này.
Để sống cuộc sống tại gia và thực hành Pháp, ta phải sống trong thế tục nhưng ở trên nó. Việc giử giới (sila), bắt đầu bằng năm giới căn bản. Đó là cội nguồn chính yếu đối với tất cả mọi việc thiện. Chúng loại bỏ tất cả những cái xấu khỏi tâm, loại bỏ những gì tạo ra sân hận và bực bội. Khi những điều căn bản này bị loại bỏ, thì tâm luôn ở trong trạng thái của định (samadhi).