Giá trị của CHÁNH NIỆM TỈNH GIÁC

Chánh niệm tỉnh giác không phải là nỗ lực loại bỏ hay nắm giữ một trạng thái thực tại nào mà là thái độ rỗng lặng trong sáng hoàn toàn vô ngã đối với mọi trạng thái thực tại đang là. Nắm bắt và loại bỏ chính là tham và ưu (sân) mà đức Phật đã khuyến cáo là không để xen vào khi chánh niệm tỉnh giác.
Buông thái độ phản ứng của cái ta lăng xăng trong nỗ lực nắm giữ hay loại bỏ trạng thái thực tại chính là tinh tấn, và ngay đó lập tức chánh niệm tỉnh giác lặng lẽ chiếu soi thực tại như nó đang là một cách tự nhiên vô vi, vô ngã.

Đóa Hoa Vô Thường

Con xin kính Thầy luôn đầy sức khỏe! Thưa Thầy trong bài Đóa Hoa Vô Thường của Trịnh Công Sơn có câu:

Tìm trong vô thường, có đôi giòng kinh/

Sấm bay rền vang, bỗng tôi thấy em/

Dưới chân cội nguồn, tôi mời em về/

Đêm gội mưa trăng, em ngồi bốn bề, thơm ngát hương trầm.

Xin thầy hoan hỷ cho con biết thêm ý nghĩa của đoạn nhạc trên của vị nhạc sĩ tài năng này vì có gì đó mà con chưa thực sự hiểu hết. Con cám ơn thầy.


Trả lời:

Tìm chi ngôn ngữ của người
Sao không thấy lại nụ cười an nhiên
Sát-na thực tại hiện tiền
Quỷ Ma chẳng có, Thánh Hiền cũng không.

***

Có lẻ, người hỏi câu này đã hiểu "Đoá hoa vô thường" của Trịnh Công Sơn qua 4 câu thơ Thầy phải không ạ?

Sau đây xin mời đọc " Đóa Hoa Vô Thường" của Thầy:

Sống trong hiện tại

Sống trong hiện tại không phải là hiện sinh hư vô chủ nghĩa mà là một sự sống dạt dào sinh động, tích cực, yêu đời, yêu người, yêu muôn loài vạn vật. Sống trong hiện tại với tâm hồn thanh khiết, vắng lặng, hồn nhiên. Sống trong hiện tại với tâm tư cởi mở, viên dung vô trước. Sống trong hiện tại như thế mới có thể giúp đời, giúp người, hy sinh, xả kỷ. Sống trong hiện tại là quên mình đi để trả mình về vĩnh cửu. Sống trong hiện tại là để cho sự sống tự nó vận hành, sống động và trôi chảy trong suối nguồn luân lưu vô ngại của vạn pháp, là thể nhập đại đồng... 

Hốt Phùng Thiên Để Nguyệt

“Hốt phùng thiên để nguyệt” là một cách nói thi vị thay cho thuật ngữ “hoát nhiên đại ngộ” của nhà thiền. Cũng như ngộ, “thiên để nguyệt” không thể tìm thấy ở bất cứ chân trời góc biển nào, mà chỉ tìm thấy ngay nơi chính mình, nơi mà nó vẫn muôn đời chiếu diệu.
Hễ ngay đây và bây giờ con không có vấn đề gì với thực tại hiện tiền tức là con thấy tánh, là “hốt phùng thiên để nguyệt”. Niết-bàn không xa, chỉ tiếc con người cứ mãi cố gắng đi xa Niết-bàn. Quê hương của Phật là nơi gần con nhất, sao con lại phải về đâu nữa để rồi tự thấy khó khăn trở ngại.

Những chướng ngại che lấp TÁNH BIẾT

Một hôm, một đệ tử ngoại đạo đến yết kiến đức Phật. Phật hỏi:
- Thầy ngươi dạy gì?
- Bạch Thế Tôn, thầy con dạy biết.
- Thầy ngươi biết như thế nào?
- Dạ, biết liên tục ngày đêm.
Rồi người đệ tử ngoại đạo lại hỏi Phật:
- Bạch Thế Tôn, Ngài dạy gì?
- Như Lai dạy biết.
- Ngài biết như thế nào?- Như Lai khi nào cần biết thì biết, khi nào không cần biết thì thôi.
Cái biết của vị Đạo Sư ngoại đạo ấy dù miên mật đến đâu vẫn là cái biết của bản ngã, thời gian và ý niệm, nên tuy không gián đoạn nhưng nhìn kỹ chỉ là cố gắng nối dài thời gian trong nỗi sợ hãi, bất an. Còn tánh biết thể hiện nơi đức Phật là tùy duyên thuận pháp mà ứng hiện, thoạt có thoạt không, dường như không có nhưng khi cần động dụng thì liền có, đó mới thật sự là miên mật mà không cần lưu giữ niệm niệm kế tục bất đoạn làm gì. Cái biết hữu ngã có sinh diệt nên mới muốn được thường hằng, còn tánh biết vô ngã không sinh không diệt nên cũng không thường không đoạn.

Bình thường tâm thị đạo

...Ðức Phật dạy: "Tâm bình thế giới bình", tâm bình hay tâm thanh tịnh là bình thường tâm - "bình thường tâm thị đạo".
Vậy tâm bình thường, thế giới bình thường, là Niết-bàn Tịnh Ðộ chứ nào phải tìm kiếm đâu xa. Thế nên cổ đức đã từng nói:

Ðiểu ngữ, thiềm minh giai đạo lý
Sương đầu, diệp lạc thị thiền na
(Chim hót ve kêu đều đạo lý
Sương mai lá rụng thảy thiền na).

Tâm hồn của một người bình thường là thế, đạo vị và thi vị biết là bao!